Kategori: Gençlik ve Üniversiteler
Yayınlanma: 17 Şubat 2012 Gösterim: 2377
Yazdır

"YÖK için her şey hazır, son bir stratejik operasyona ihtiyaç var: devlet üniversitelerinin ticarileştirilerek piyasalaştırılması ve buna uygun olarak devlet üniversitelerinin yapılandırılması. Yüksek öğretimde stratejik yapılandırma programı 94’te Dünya Bankası ve OECD’nin de önerileriyle TÜSİAD tarafından rapor edildi. Bu program doğrultusundaki öneriler yasalaşmayı bekliyor. Uluslararası kapitalist emperyalizmin yeniden yapılanmasına bağlantılı olarak ülkemizi yeniden yapılandırma stratejisinin bir parçası olarak tahkim ve mezarda emeklilik yasasıyla devlet üniversitelerinin ticarileştirilmesi bir bütünün parçalarını oluşturuyor. Devlet üniversitelerinin ticarileştirmesine barikat olacak bir öğrenci muhalefeti uluslararası kapitalizmin ülkemizde yapılanmasına sokulan en önemli çomak olacaktır. Sol siyasal muhalefet tahkimin önüne direnerek yenilen bir barikat bile olamadı. İşçi hareketi mezarda emekliliğe karşı duramadı. Sıra bizde, önümüzdeki dönem üniversite muhalefetinin önemi burada yatıyor.”
80'lerden sonra üniversitelerin içine girdiği yeniden yapılandırma sürecinin temel dinamiğini 'ticarileştirme' olarak tarif etmiştik. Yukarıdaki alıntıyı yaptığımız yazımızda ve bugüne kadarki pratiğimizde üniversiteyi kapitalizmi üreten ve işleten en önemli toplumsal alanlardan biri olarak gördük. Sermayenin ticarileştirme saldırılarına karşı yaptığımız her müdahaleyi kapitalizmin merkezine dikey bir müdahale olarak örgütledik. Kendimizi anti-kapitalist eksenli bir Bağımsız Öğrenci Hareketi'nin yaratılmasına bir katkı olarak kurduk. Bugün üniversitelerin ticarileştirilmesi süreci ivme kazanarak devam ediyor.
Geçtiğimiz yıl üniversiteleri piyasanın işleyişinde bir aktör olarak yapılandıran yeni YÖK Yasa Tasarısı'nın Meclis'e sunulması üniversiter alana dair yaptığımız çözümlemeyi somutladı ve ticarileştirmeyi öğrenci hareketi dinamiklerinin üniversite alanına dair temel söylemi haline getirdi. Hizmetleri piyasalaştıran ve kamusal alanları tasfiye eden GATS (Hizmet Ticareti Genel Anlaşması) rejiminin bir uygulaması olan yasa tasarısı, kapitalizmin yeni dönemine uygun iş gücü ihtiyacını karşılarken diğer yandan bilginin üretim, dolaşım ve edinim alanlarını piyasa mantığıyla sınırlıyor. Bilginin ancak piyasada yarattığı değer üzerinden tarifi, onu insanal ve toplumsal karakterini parçalayıp metalaştırıyor.
Yasa tasarısının öngördüğü değişiklikler özetle şöyle. Harçlar YÖK'çe belirlenen öğrenci başına cari hizmet bütçe ödeneğinin yarısını geçmemek kaydıyla kayıtlı olduğu yüksek öğretim kuruluşunca saptanıp tahsil ve tasarruf ediliyor. Üniversite ve ileri teknoloji enstitülerinde rektörlüğe bağlı bir işletme hesabı oluşturuluyor ve burada toplanan gelirlerin nasıl harcanacağı üniversite yönetim kurullarınca belirleniyor. Bu ise üniversitelerin ürettiği mal ve hizmetleri pazarlamasının, sözleşme ile araştırma profesörlerinin ve üniversite içi öğrenci istihdamının önünü açıyor. Bu değişiklerle üniversiteler piyasa koşullarında işleyen ve diğer üniversitelerle rekabet eden kurumlar haline geliyor. Üniversiteler mali özerklik adı altında şirketleşiyor.
Bu süreci tamamlayan en önemli gelişmelerden biri üniversiteler ve sanayi arasında kurulmak istenen işbirliği. Bu sayede üniversiteler şirketlerin siparişlerine göre AR-GE çalışmaları yürütüyor. Üniversite tarafından buna uygun kaynak aktarımları ve araştırma profesörü istihdamı sağlanıyor. Böylece yapılan çalışmalardaki tek kriter piyasada değer yaratan ürünlerin, bilgilerin ve insanların yaratılması oluyor.
Ticarileşme sürecini güvence altına almaya yönelik olarak hazırlanan 'Yükseköğretim kurumlarında akademik değerlendirme ve kalite kontrol yönetmelik taslağı' Eylül ayı içinde Üniversiteler Arası Kurul' da onaylandı. Öğrenciyi müşteri  öğretim elemanını da satıcı olarak tanımlayan yasa tasarısının mantığıyla bu taslak, öğrenci memnuniyeti ve öğretim elemanlarının çalışmalarında da verimlilik ilkelerini esas alıyor. Bu sayede rekabet ve kalite uygulamaları üniversitelerde bir iç denetim mekanizması olarak işletiliyor.